AAO-HNSF klinik uygulama kılavuzları: KBB pratiği için seçilmiş anahtar öneriler

Öne çıkan noktalar

Ani sensörinöral işitme kaybında rutin baş BT ve rutin laboratuvar testleri önerilmez; odyometri mümkün olan en kısa sürede, semptom başlangıcından itibaren 14 gün içinde yapılmalıdır.
Posterior kanal BPPV'de Dix-Hallpike ile tanı ve kanalit repozisyon manevrası ile tedavi güçlü önerilerdir; rutin görüntüleme ve vestibüler supresan ilaçlar önerilmez.
2025 erişkin sinüzit güncellemesi, komplike olmayan akut bakteriyel rinosinüzitte izlem seçeneğini ve antibiyotik gerekirse birinci basamakta amoksisilin ± klavulanatı öne çıkarır.
Dört haftada düzelmeyen disfonide laringoskopi önerilir; erişkinde enfeksiyöz öyküsü olmayan ve iki haftadan uzun süren boyun kitlesi malignite riski açısından ele alınmalıdır.

Kılavuzlar nasıl hazırlanıyor?

Bu kılavuzlar, vakfın "Clinical Practice Guideline Development Manual" (üçüncü baskı, 2013) yöntemine göre hazırlanır. Kılavuz grupları KBB uzmanlarının yanında aile hekimliği, pediatri, odyoloji, radyoloji, hemşirelik gibi disiplinlerden ve hasta/tüketici temsilcilerinden oluşur. Her öneri; yarar, zarar ve maliyet dengesini, hasta tercihlerini, kanıta duyulan güveni ve grup içi görüş ayrılıklarını gösteren bir eylem ifadesi profiliyle sunulur.

Toplu kanıt kalitesi genel olarak A'dan D'ye derecelendirilir: A düzeyi iyi tasarlanmış randomize ya da tanısal çalışmaların sistematik derlemelerini, D düzeyi uzman görüşü ve olgu serilerini ifade eder; X düzeyi doğrulayıcı çalışmanın yapılamadığı ve yararın açıkça baskın olduğu istisnai durumlar için kullanılır. Öneri gücü üç ana basamakta ifade edilir:

Güçlü öneri (strong recommendation): yararların zararlardan açıkça üstün olduğu ve kanıtın genellikle yüksek kaliteli olduğu durumlar; "karşı" yönde güçlü öneri de verilebilir.
Öneri (recommendation): yarar-zarar dengesi önerinin lehinedir ancak kanıt kalitesi daha sınırlıdır; klinisyenin genellikle bu yolu izlemesi beklenir.
Seçenek (option): kanıt zayıftır ya da yarar-zarar dengesi belirgin değildir; karar klinik yargıya ve hasta tercihine bırakılır.

Otoloji ve denge

Ani işitme kaybı (2019 güncellemesi, ≥18 yaş)

İlk başvuruda iletim tipi ve sensörinöral işitme kaybı ayırt edilmelidir (güçlü öneri); bilateral ya da tekrarlayan kayıp ve fokal nörolojik bulgu öykü ve muayeneyle aranmalıdır.
Hedefe yönelik olmayan rutin baş BT ve rutin laboratuvar testleri önerilmez (güçlü karşı öneri); retrokoklear patoloji için MRG veya işitsel beyin sapı yanıtı (ABR) ile değerlendirme önerilir.
İlk iki hafta içinde kortikosteroid seçenek olarak sunulabilir; 2–6 hafta sonra düzelme tam değilse intratimpanik steroid önerilir. Antiviral, trombolitik, vazodilatör ve vazoaktif ajanlar rutin olarak verilmemelidir.
Tedavi bitiminde ve tedaviden sonraki 6 ay içinde kontrol odyometri yapılmalı; kalıcı işitme kaybı veya tinnitusta odyolojik rehabilitasyon konuşulmalıdır.

Benign paroksismal pozisyonel vertigo (2017 güncellemesi, ≥18 yaş)

Posterior kanal BPPV, Dix-Hallpike manevrasıyla tetiklenen vertigo ve torsiyonel, yukarı vuran nistagmus ile tanınır (güçlü öneri); nistagmus horizontal ise ya da yoksa lateral kanal için supin yuvarlanma (supine roll) testi önerilir.
Tedavi kanalit repozisyon manevrasıdır (güçlü öneri); manevra sonrası postür kısıtlaması önerilmez (güçlü karşı öneri).
Tanı ölçütlerini karşılayan ve uyumsuz bulgusu olmayan hastada radyolojik görüntüleme, vestibüler test ve rutin vestibüler supresan önerilmez; hasta bir ay içinde yeniden değerlendirilmelidir.

Rinoloji ve larenks

Erişkin sinüzit (2025 güncellemesi; önceki sürüm 2015)

ABRS; akut rinosinüzit bulguları üst solunum yolu semptomlarının başlangıcından itibaren en az 10 gün düzelme olmadan sürerse ya da ilk düzelmenin ardından 10 gün içinde kötüleşirse ("çift kötüleşme") tanınır (güçlü öneri). Komplikasyon veya alternatif tanı düşünülmedikçe görüntüleme istenmez.
Komplike olmayan ABRS'de takip güvencesiyle antibiyotiksiz izlem sunulmalıdır; antibiyotik kararı verilirse çoğu erişkinde birinci seçenek 5–7 gün amoksisilin ± klavulanattır. Uygun antibiyotiğe rağmen 3–5 günde düzelme yoksa hasta yeniden değerlendirilir.
Kronik rinosinüzit (KRS), ön rinoskopi, nazal endoskopi veya BT ile sinonazal inflamasyonun nesnel olarak gösterilmesiyle doğrulanmalı (güçlü öneri) ve nazal polip varlığı belirlenmelidir.
KRS'de salin irrigasyon ve/veya topikal intranazal steroid önerilir; antifungal tedavi önerilmez. Polipsiz KRS'de biyolojik ajanlar rutin kullanılmamalı; polipli KRS'de önceki tıbbi ve cerrahi tedavi yetersiz kaldıysa ya da cerrahi uygun değilse hasta biyolojik tedavi konusunda bilgilendirilmelidir.

Ses kısıklığı / disfoni (2018 güncellemesi, tüm yaşlar)

Yakın zamanda baş-boyun veya göğüs cerrahisi ya da entübasyon, eşlik eden boyun kitlesi, solunum sıkıntısı veya stridor, tütün kullanımı ve profesyonel ses kullanımı gibi hızlandırılmış larenks değerlendirmesi gerektiren durumlar aranmalıdır (güçlü öneri).
Disfoni 4 hafta içinde düzelmezse ya da süreden bağımsız olarak ciddi bir neden düşünülüyorsa laringoskopi yapılmalı veya hasta yönlendirilmelidir; ses terapisi öncesinde de tanısal laringoskopi önerilir.
Larenks görülmeden BT/MRG istenmemeli, yalnızca semptoma dayanarak antireflü ilaç ya da kortikosteroid verilmemelidir; antibiyotik rutin önerilmez (güçlü karşı öneri). Uygun nedenlerde ses terapisi (güçlü öneri), seçilmiş olgularda cerrahi ve laringeal distonide botulinum toksini önerilir.

Pediatrik KBB

Çocukta tonsillektomi (2019 güncellemesi, 1–18 yaş)

Tekrarlayan boğaz enfeksiyonunda son 1 yılda 7'den, son 2 yılda yılda 5'ten veya son 3 yılda yılda 3'ten az atak varsa izlem önerilir (güçlü öneri). Bu eşikler karşılanır ve her atak ateş >38,3 °C, servikal lenfadenopati, tonsiller eksüda veya pozitif A grubu streptokok testinden en az biriyle belgelenirse tonsillektomi bir seçenektir.
Obstrüktif uyku ilişkili solunum bozukluğunda 2 yaş altı, obezite, Down sendromu, kraniyofasiyal anomali, nöromüsküler hastalık, orak hücre hastalığı veya mukopolisakkaridoz varsa ameliyat öncesi polisomnografi önerilir; polisomnografiyle belgelenmiş OUA'da tonsillektomi önerilir.
İntraoperatif tek doz intravenöz deksametazon ve postoperatif ibuprofen ve/veya parasetamol güçlü önerilerdir; perioperatif antibiyotik önerilmez ve 12 yaş altında kodein kullanılmamalıdır. 3 yaş altı ya da ağır OUA'lı (AHİ ≥10 veya satürasyon nadiri <%80) çocuklar bir gece yatırılarak izlenmelidir.

Ventilasyon tüpü (2022 güncellemesi, 6 ay–12 yaş)

Tek ataklı ve 3 aydan kısa süren efüzyonlu otitis mediada (EOM) tüp takılmamalıdır; EOM 3 ay veya daha uzun sürerse ya da çocuk tüp adayı olduğunda işitme değerlendirmesi yapılmalıdır.
Bilateral, en az 3 ay süren EOM ve belgelenmiş işitme güçlüğünde bilateral tüp önerilir; tekrarlayan akut otitis mediada tüp yalnızca değerlendirme anında orta kulak efüzyonu varsa önerilir.
Komplike olmayan akut tüp otoresinde oral antibiyotik yerine yalnızca topikal antibiyotikli damla güçlü öneridir; rutin postoperatif damla ve rutin profilaktik su önlemleri önerilmez.

Erişkinde boyun kitlesi (2017, ≥18 yaş)

Enfeksiyöz öyküsü olmayan ve belirgin dalgalanma göstermeden 2 hafta veya daha uzun süren ya da süresi belirsiz kitle; fiksasyon, sert kıvam, 1,5 cm'den büyük boyut veya üstteki ciltte ülserasyon artmış malignite riskini gösterir.
Artmış riskli hastada kontrastlı boyun BT (veya MRG) güçlü öneridir; larenks, dil kökü ve farenks mukozasının görüntülendiği hedefe yönelik muayene yapılmalıdır.
Tanı belirsizse açık biyopsi yerine ince iğne aspirasyonu (İİA) yapılmalı, kistik kitlenin benign olduğu varsayılmamalıdır; İİA ve görüntülemeye rağmen tanı veya primer odak yoksa açık biyopsiden önce anestezi altında üst aerodijestif sistem değerlendirmesi önerilir.
Bakteriyel enfeksiyon bulgusu yoksa rutin antibiyotik reçete edilmemelidir.

Klinik pratiğe yansıması

Kılavuzlar ABD sağlık sistemi için hazırlanmıştır; ancak ortak mesajları—gereksiz görüntüleme ve antibiyotikten kaçınmak, zaman duyarlı adımları (ani işitme kaybında odyometri, disfonide laringoskopi) geciktirmemek ve erişkin boyun kitlesinde maligniteyi dışlamadan ampirik tedaviyle zaman kaybetmemek—Türkiye pratiğine büyük ölçüde uyarlanabilir.

İlaç ruhsatı ve geri ödeme koşulları (ör. biyolojik ajanlar), polisomnografi gibi hizmetlere erişim ve sevk yolları ülkeler arasında farklıdır; bu nedenle öneriler yerel koşullarla birlikte değerlendirilmelidir.

Sınırlılıklar ve güncellik notu

Kılavuzlar periyodik olarak güncellenir; buradaki yıllar, bu metnin hazırlandığı Kasım 2026 itibarıyla AAO-HNSF listesine dayanır. Erişkin sinüzit kılavuzunun 2025'te güncellenmesinde olduğu gibi öneriler değişebilir; uygulamadan önce entnet.org ve Otolaryngology–Head and Neck Surgery dergisindeki güncel tam metin kontrol edilmelidir.

Bu özet yalnızca seçilmiş anahtar eylem ifadelerini kısaltılmış biçimde verir; her önerinin kapsamı, istisnaları ve hedef yaş grubu tam metinde tanımlanmıştır. Kılavuzlar klinik yargının yerini almaz.

Kaynaklar

Bu sayfadaki genel bilgiler aşağıdaki kılavuz ve kurumsal kaynaklar esas alınarak hazırlanmıştır. Kişisel tanı ve tedavi kararı muayene ile verilir.